Prowadnice hamulcowe smarować czy nie? Nie ma jednej odpowiedzi. Prowadnice metal–metal zwykle wymagają smaru, natomiast prowadnice współpracujące z gumową tuleją mogą być przeznaczone do pracy na sucho albo wymagać specjalnego środka wskazanego przez producenta. Najważniejsze jest zastosowanie właściwej chemii – smar miedziany i środki ropopochodne nie nadają się do prowadnic.
Od czego zależy sposób smarowania prowadnic?
Odpowiedź wynika z budowy zacisku. W jednym rozwiązaniu metalowy sworzeń przesuwa się w metalowym otworze jarzma, a w innym przechodzi przez gumową tuleję. Oba układy mogą wyglądać podobnie z zewnątrz, ale wymagają innego postępowania.
| Typ prowadnicy | Wymóg smarowania | Zalecany typ smaru | Ryzyko |
|---|---|---|---|
| Metal–metal | Smarowanie jest zwykle wymagane | Dedykowany smar syntetyczny, odporny na temperaturę i niewzbogacony metalami | Zatarcie sworznia, ciężka praca zacisku, nierównomierne zużycie klocków |
| Metal–guma | Zależy od instrukcji producenta i rodzaju tulei | Smar przeznaczony do kontaktu z gumą, często syntetyczny lub silikonowy | Puchnięcie gumy, zbyt ciasna praca albo wysunięcie smaru na powierzchnię roboczą |
| Nowa tuleja gumowa z fabryczną powłoką | Często montaż odbywa się na sucho | Wyłącznie środek przewidziany przez producenta zestawu | Zaburzenie właściwości fabrycznej powłoki lub uszkodzenie gumy |
W niektórych nowych tulejach gumowych znajduje się fabryczny suchy środek poślizgowy. Dlatego producent może zabraniać dodatkowego smarowania. Po latach pracy sytuacja może wyglądać inaczej, ponieważ guma twardnieje, a otwór i sworzeń pokrywają się korozją lub zabrudzeniami. Nie oznacza to jednak, że można zastosować dowolny smar. Najpierw trzeba sprawdzić dokumentację konkretnego zacisku oraz instrukcję zestawu naprawczego.
W układach, w których sworzeń pracuje w metalowym otworze, smar jest potrzebny do ograniczenia tarcia i ochrony przed korozją. Należy nakładać go cienko i równomiernie. Duża ilość środka nie poprawia pracy prowadnicy, a w ciasnym otworze może zwiększyć opory przesuwu.
Dlaczego niewłaściwy smar może uszkodzić zacisk?
Guma stosowana w prowadnicach, osłonach i uszczelnieniach nie toleruje wszystkich olejów oraz rozpuszczalników. Środek niezgodny z materiałem może spowodować puchnięcie tulei. Wtedy sworzeń zaczyna przesuwać się z oporem, a zacisk nie ustawia klocków prawidłowo.
Skutkiem problemów z prowadnicami mogą być między innymi:
- nierównomierne zużycie klocka po wewnętrznej i zewnętrznej stronie tarczy,
- ciągłe ocieranie klocka o tarczę i przegrzewanie hamulca,
- ciężka praca zacisku po rozgrzaniu układu,
- bicie na kierownicy lub pulsowanie pedału hamulca wynikające z przegrzewania i nierównej pracy hamulca.
Smar miedziany nie powinien trafiać do prowadnic hamulcowych. Zawarte w nim składniki mogą sprzyjać korozji elektrochemicznej, a część takich produktów zawiera również składniki niebezpieczne dla gumy. To, że opakowanie opisuje produkt jako „smar do hamulców”, nie oznacza, że nadaje się on do prowadnic, tulei lub uszczelnień.
Do mycia nie stosuj benzyny, ropy ani innych preparatów ropopochodnych. Mogą uszkadzać elementy gumowe. Przy czyszczeniu warto też zrezygnować z przedmuchiwania zacisku sprężonym powietrzem, ponieważ pył ze zużytych okładzin może być szkodliwy dla zdrowia. Bezpieczniejszy jest preparat do czyszczenia hamulców albo odpowiednia metoda mycia zalecana przez warsztat.
Jak poprawnie przygotować i nasmarować prowadnice?
Najważniejsza jest czystość. Nowy smar nałożony na starą warstwę, rdzę i pył nie przywróci prawidłowej pracy zacisku. Serwis wykonuj w następującej kolejności:
- Zdemontuj prowadnicę i sprawdź stan sworznia, tulei oraz osłony przeciwpyłowej.
- Usuń starą warstwę smaru, rdzę i zabrudzenia mechanicznie, a następnie odtłuść elementy środkiem przeznaczonym do hamulców.
- Oceń, czy sworzeń nie jest wytarty, skorodowany lub wygięty, a guma nie jest spękana i spuchnięta.
- Dobierz smar zgodnie z dokumentacją zacisku. Przy kontakcie z gumą użyj wyłącznie środka kompatybilnego z gumą, na przykład dedykowanej pasty syntetycznej. W materiałach ATE do określonych elementów gumowych wskazywana jest ATE Bremszylinderpaste.
- Nałóż małą, równomierną ilość środka na powierzchnię przewidzianą przez producenta i usuń nadmiar.
- Wsuń prowadnicę, sprawdź swobodę jej ruchu i poprawne ułożenie osłony. Smar nie może dostać się na tarczę ani powierzchnię cierną klocka.
W przypadku metalowych prowadnic można spotkać dedykowane smary syntetyczne, ceramiczne lub inne środki zatwierdzone przez producenta układu. Nie należy jednak zastępować instrukcji nazwą przypadkowego produktu. Przy tulejach gumowych szczególnie ważna jest zgodność chemiczna, ponieważ nawet smar określany jako „hamulcowy” może być niewłaściwy dla danego elastomeru.
Jeżeli po czyszczeniu i zastosowaniu właściwego środka prowadnica nadal przesuwa się ciężko, problemem może być zużyta tuleja, skorodowany otwór albo uszkodzony sworzeń. W takiej sytuacji samo smarowanie nie wystarczy. Element trzeba wymienić lub oddać zacisk do regeneracji.
Co zapamiętać?
Przed smarowaniem ustal, czy masz układ metal–metal, czy metal–guma, i sprawdź zalecenia producenta. Prowadnice metalowe zazwyczaj smaruje się dedykowanym środkiem, natomiast gumowe mogą wymagać smaru syntetycznego albo montażu na sucho. Lepiej nie smarować prowadnicy bez wyraźnego zalecenia, niż zastosować smar miedziany lub preparat ropopochodny.
