Klamkomanetka szosowa łączy dźwignię hamulca z mechanizmem zmiany biegów w jednym korpusie. Ruch jednej z dźwigni naciąga albo luzuje linkę przerzutki, a osobny tor ruchu uruchamia hamulec. Dzięki temu możesz zmieniać przełożenia bez zdejmowania dłoni z kierownicy.
Czym jest klamkomanetka?
Klamkomanetka, określana też jako dual control lever, to zintegrowany element sterujący stosowany w rowerach szosowych. W jednej obudowie znajdują się dźwignia hamulca oraz mechanizm obsługujący przerzutkę. Takie połączenie pozwala zmieniać biegi, gdy dłonie spoczywają na górnych częściach kierownicy, czyli na tak zwanych łapach.
Nie oznacza to jednak, że hamowanie i zmiana przełożeń korzystają z tego samego mechanizmu. Obie funkcje są umieszczone blisko siebie, lecz działają niezależnie. Klamka wykonuje ruch potrzebny do uruchomienia hamulca, natomiast mniejsza dźwignia albo odpowiednio zaprojektowany skok całej klamki steruje linką przerzutki.
Jak działa mechanizm wewnątrz manetki?
W wersjach mechanicznych ruch dźwigni zmiany biegów obraca element nazywany bębnem linki. Linka przerzutki jest na nim nawinięta, dlatego obrót bębna może ją naciągnąć albo wypuścić jej określony odcinek. Przerzutka tylna lub przednia reaguje na tę zmianę napięcia, przesuwając łańcuch na inną zębatkę.
Za precyzyjne dozowanie ruchu odpowiada mechanizm zapadkowy. Każde wyraźne kliknięcie odpowiada ustalonemu położeniu bębna, a więc także konkretnej pozycji linki. Tę zasadę nazywa się indeksacją. Sprężyny dociskają elementy mechanizmu i pomagają im wrócić do właściwego położenia po zwolnieniu dźwigni.
W korpusie klamkomanetki znajdują się przede wszystkim:
- Zapadki – blokują bęben w kolejnych, określonych pozycjach.
- Sprężyny – zapewniają powrót elementów i docisk potrzebny do pracy mechanizmu.
- Bęben linki – nawija lub rozwija linkę w zależności od kierunku obrotu.
- Korpus klamkomanetki – łączy mechanizm zmiany biegów z dźwignią hamulca i mocowaniem na kierownicy.
W praktyce liczba kliknięć oraz ilość linki przesuwanej przy jednym ruchu zależą od konkretnej grupy osprzętu. Dlatego klamkomanetka musi być zgodna z przerzutką i jej sposobem indeksowania.
Shimano, SRAM i Campagnolo – czym różni się obsługa?
Producenci stosują odmienne rozwiązania ergonomiczne. Sama zasada pozostaje podobna – ruch użytkownika zmienia położenie mechanizmu, który steruje linką – lecz liczba dźwigni i sposób ich użycia nie są takie same.
| Producent | System | Sposób obsługi |
|---|---|---|
| Shimano | Dual Control | Zmiana biegów odbywa się za pomocą ruchu głównej klamki hamulca oraz osobnej, mniejszej dźwigni umieszczonej za nią. Poszczególne ruchy odpowiadają za zmianę w przeciwnych kierunkach. |
| SRAM | DoubleTap | Jedna dźwignia zmiany biegów wykonuje krótki albo dalszy skok. Kierunek i zakres ruchu decydują o tym, czy następuje redukcja, czy podciągnięcie łańcucha na większą zębatkę. |
| Campagnolo | Ergopower | System wykorzystuje osobną dźwignię kciukową do jednego kierunku zmiany oraz dźwignię zintegrowaną z klamką do drugiego. |
Najważniejsza różnica dotyczy więc sposobu przekazywania polecenia, a nie samego celu mechanizmu. Shimano rozdziela funkcje na dwa wyraźne elementy, SRAM rozpoznaje różny skok jednej dźwigni, a Campagnolo wykorzystuje między innymi dźwignię obsługiwaną kciukiem. W każdym przypadku zapadki ustalają położenie bębna i zapobiegają przypadkowemu przesunięciu linki.
Czy zmiana biegów wpływa na hamowanie?
Nie. Mechanizm zmiany biegów i mechanizm hamulca mają osobne elementy robocze. Pociągnięcie klamki w kierunku kierownicy uruchamia linkę hamulcową albo siłownik hydrauliczny, zależnie od rodzaju układu. Z kolei wychylenie dźwigni zmiany biegów obraca bęben linki przerzutki.
Ruchy te odbywają się w innych płaszczyznach i nie blokują się wzajemnie. Dlatego można zmienić przełożenie podczas hamowania, choć w konkretnej sytuacji na drodze pierwszeństwo ma kontrola prędkości i stabilne prowadzenie roweru. Klamkomanetka integruje obie funkcje w jednym module, ale nie łączy ich w jeden wspólny obwód mechaniczny.
Najprościej ujmując, klamkomanetka jest wspólną obudową dla dwóch niezależnych układów. Zapadki i bęben linki odpowiadają za indeksowaną zmianę biegów, a osobny ruch klamki obsługuje hamulec.
