Ilu zawodników na boisku w siatkówce? Zasady gry

W siatkówce halowej na boisku znajduje się 12 zawodników – po 6 w każdej drużynie. Mecz wygrywa zespół, który zdobędzie trzy sety, a standardowa partia trwa do 25 punktów. Sprawdź, jak działają rotacja, zagrywka, pozycje i najważniejsze przepisy.

Ilu zawodników gra w siatkówkę?

W oficjalnym meczu siatkówki halowej rywalizują dwa zespoły. Każdy z nich ma na boisku sześciu zawodników, dlatego w jednym momencie gra łącznie 12 siatkarzy. Sześć osób zajmuje określone strefy, lecz po wykonaniu zagrywki zawodnicy mogą przemieszczać się po swojej połowie.

Pełny skład drużyny obejmuje także rezerwowych. W rozgrywkach dopuszczających 14 zawodników w protokole zespół może składać się z graczy na boisku i zmienników, a także sztabu szkoleniowego oraz osób odpowiedzialnych za opiekę medyczną. W niektórych turniejach, między innymi olimpijskich, obowiązuje limit 12 zawodników.

Na boisku gra sześciu zawodników jednej drużyny. W całym spotkaniu może wystąpić więcej osób, ponieważ przepisy dopuszczają zmiany oraz udział libero.

Jakie pozycje zajmują zawodnicy?

W siatkówce wyróżnia się pięć podstawowych ról, choć miejsc na boisku jest sześć. Rozgrywający wystawia piłkę do atakujących i organizuje akcję. Atakujący kończy akcje uderzeniami, środkowy odpowiada głównie za blok oraz atak z pierwszego tempa, a przyjmujący łączy zadania obronne i ofensywne.

Libero to zawodnik wyspecjalizowany w obronie i przyjęciu zagrywki. Nie może zagrywać, blokować ani atakować piłki znajdującej się powyżej górnej taśmy siatki. Rozpoznasz go po stroju w innym, kontrastowym kolorze.

Jak wygląda ustawienie i rotacja?

Przed zagrywką zawodnicy muszą zachować właściwy porządek ustawienia. Trzech graczy znajduje się w pierwszej linii przy siatce, a trzech pozostałych w linii obrony. Strefy przednie mają numery 4, 3 i 2, natomiast tylne – 5, 6 i 1. Z pozycji 1 wykonuje się zagrywkę.

Rotacja następuje wtedy, gdy drużyna odbierająca zagrywkę wygra akcję i uzyska prawo do serwisu. Gracze przesuwają się o jedną strefę zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Zawodnik z pozycji 2 przechodzi na pozycję 1, a gracz z jedynki trafia na pozycję 6.

Spóźnione lub błędne przesunięcie oznacza błąd ustawienia i punkt dla rywali. Po uderzeniu piłki przez zagrywającego ograniczenia ustawienia przestają obowiązywać, dlatego zawodnicy mogą szybko przejść na pozycje dostosowane do planowanej akcji. Czy właśnie wtedy widać pełną rolę systemu gry?

Zmiany zawodników

Trener może przeprowadzić maksymalnie 6 zmian w jednym secie. Zawodnik z podstawowego ustawienia może zejść z boiska tylko raz i wrócić wyłącznie na swoje wcześniejsze miejsce. Zmiennik również może wejść tylko raz, a później zastąpić go może zawodnik, za którego pojawił się na parkiecie.

Wymiany z udziałem libero nie wliczają się do tego limitu. Taki gracz wchodzi za zawodnika drugiej linii i musi zostać zastąpiony przez tę samą osobę, gdy rotacja doprowadziłaby go do pierwszej linii. W jednym momencie na boisku może przebywać tylko jeden libero.

Jak zdobywa się punkty i wygrywa set?

Akcja kończy się, gdy piłka dotknie boiska, wypadnie poza pole gry albo drużyna popełni błąd. Punkt otrzymuje zespół, który wygrał wymianę. Może to nastąpić po skutecznym ataku, bloku, asie serwisowym lub błędzie przeciwnika, takim jak czwarte odbicie, dotknięcie siatki czy zagranie w aut.

Każda drużyna ma prawo do trzech odbić przed przebiciem piłki na stronę rywala. Dotknięcie piłki przez blok nie jest wliczane do tego limitu. Piłki nie wolno łapać ani rzucać, a ten sam zawodnik zasadniczo nie może odbić jej dwa razy z rzędu, poza sytuacjami przewidzianymi dla bloku i pierwszego kontaktu po ataku.

Przy wyniku 24:24 set nie kończy się automatycznie. Gra trwa dalej, aż jedna drużyna uzyska dwa punkty przewagi, więc możliwe są rezultaty 26:24, 30:28, a nawet wyższe. Piąty set, nazywany tie-breakiem, rozgrywa się do 15 punktów przy takim samym wymogu przewagi.

Czas meczu nie jest z góry ograniczony. Spotkanie może zakończyć się po trzech setach albo trwać pięć partii, jeśli drużyny wygrywają je naprzemiennie. W 2013 roku w lidze koreańskiej set KAL Jumbos z Rush & Cash zakończył się wynikiem 56:54.

Jak wykonać zagrywkę?

Serwis rozpoczyna każdą akcję. Zawodnik zagrywający stoi za linią końcową, w strefie o szerokości 9 metrów, i po gwizdku ma 8 sekund na uderzenie piłki. W momencie kontaktu nie może dotykać linii końcowej ani podłoża poza polem zagrywki.

Piłkę można uderzyć dłonią lub inną częścią ręki po jednym podrzuceniu albo opuszczeniu jej z dłoni. Zagrywka dotykająca górnej taśmy jest prawidłowa, jeśli piłka przejdzie na stronę przeciwnika. Rywale nie mogą blokować serwisu ani utrudniać jego obserwacji przez zasłonę.

Jakie są wymiary boiska i siatki?

Regulaminowe boisko ma kształt prostokąta o wymiarach 18 × 9 metrów. Linia środkowa dzieli je na dwie połowy po 9 × 9 metrów, a linia ataku znajduje się 3 metry od osi siatki. Poza boiskiem musi znajdować się wolna strefa, która w podstawowych warunkach ma co najmniej 3 metry szerokości.

Wysokość górnej krawędzi siatki zależy od kategorii rozgrywek. Antenki wystają 80 centymetrów ponad taśmę i wyznaczają boczne granice przestrzeni, przez którą piłka może przelecieć. Kontakt z antenką oznacza aut.

Oficjalna piłka ma rozmiar 5, obwód 65–67 cm i masę 260–280 g. Jej ciśnienie wynosi 0,30–0,325 kg/cm². Podczas zawodów używa się trzech piłek o identycznym obwodzie, ciężarze, ciśnieniu, typie i kolorze.

Kto ustala zasady siatkówki?

Oficjalne przepisy ustala FIVB, czyli Międzynarodowa Federacja Piłki Siatkowej założona w 1947 roku. Organizacja reguluje między innymi liczbę zawodników, wysokość siatki, system punktacji, zmiany i zadania libero.

Pomysłodawcą dyscypliny był William G. Morgan, nauczyciel wychowania fizycznego związany z YMCA. Pierwszy pokaz odbył się 9 lutego 1895 roku w Holyoke w Massachusetts. Siatkówka zadebiutowała w programie Letnich Igrzysk Olimpijskich w Tokio w 1964 roku.

W odmianach młodzieżowych zasady mogą być uproszczone. Minisiatkówka wykorzystuje mniejsze boiska i zespoły liczące 2, 3 albo 4 zawodników. Siatkówka plażowa najczęściej odbywa się w parach, natomiast siatkówka na siedząco dostosowuje sposób poruszania się do potrzeb uczestników.