Drużyna w futbolu amerykańskim ma cztery próby, czyli downy, aby zdobyć co najmniej 10 jardów i otrzymać kolejny zestaw czterech akcji. Jeśli nie osiągnie tego dystansu, oddaje piłkę rywalom. Sprawdź, jak działa system downów, kiedy następuje zmiana posiadania i jaki ma on związek z przyłożeniem.
Ile prób ma drużyna w futbolu amerykańskim?
Każda akcja ofensywna rozpoczyna się od określonego numeru downu. Zespół atakujący dostaje cztery downy, by przesunąć piłkę przynajmniej o 10 jardów. Dystans mierzy się od miejsca rozpoczęcia pierwszej akcji do wyznaczonej linii do zdobycia.
Gdy zawodnicy pokonają wymagane 10 jardów, otrzymują nowy pierwszy down. W praktyce oznacza to kolejne cztery próby. Jeżeli drużyna zdobędzie 12 jardów już w pierwszej akcji, licznik zaczyna się od początku, a nie od drugiego downu.
Drużyna ma cztery próby na zdobycie 10 jardów. Osiągnięcie tego dystansu daje jej nowy zestaw czterech downów.
Jak liczy się downy?
Poszczególne akcje określa się nazwami first down, second down, third down i fourth down. W polskiej terminologii mówi się o pierwszej, drugiej, trzeciej i czwartej próbie. Komunikat third and five oznacza trzeci down oraz pięć jardów pozostałych do zdobycia nowego pierwszego downu.
Po każdej akcji sędziowie ustalają miejsce zakończenia zagrania. Od niego zależy dystans potrzebny do uzyskania kolejnego kompletu prób. To dlatego tablica wyników pokazuje nie tylko wynik meczu, lecz także numer downu i liczbę jardów do zdobycia.
Co dzieje się po czterech nieudanych próbach?
Jeżeli atak nie zdobędzie wymaganych 10 jardów w czterech akcjach, następuje turnover on downs, czyli zmiana posiadania piłki. Rywal rozpoczyna swoją serię z miejsca, w którym zakończyła się czwarta próba.
Najczęściej drużyna nie czeka jednak na czwarty down. Trener musi ocenić wynik meczu, położenie piłki i odległość do pierwszego downu. Czy opłaca się ryzykować utratę posiadania? Często bezpieczniejszym rozwiązaniem okazuje się punt, czyli wykop oddający piłkę przeciwnikom, ale przesuwający ich daleko od pola punktowego.
| Moment meczu | Decyzja ataku | Możliwy rezultat |
| 1.–3. down | Podanie albo bieg | Zdobycie jardów i kontynuacja serii |
| 4. down | Punt | Oddanie piłki po korzystnym wykopie |
| 4. down | Próba zdobycia brakujących jardów | Nowy pierwszy down albo zmiana posiadania |
Dlaczego czwarty down jest tak ważny?
Czwarta próba jest ostatnią szansą na utrzymanie ataku. Zespół może wykonać akcję biegową, podanie albo kopnięcie do bramki, jeśli znajduje się wystarczająco blisko. Udany field goal daje trzy punkty, lecz nie zapewnia nowego zestawu downów.
Nieudana próba zdobycia jardów oznacza przekazanie piłki w miejscu zakończenia zagrania. Własne ryzyko bywa więc duże, szczególnie blisko własnego pola punktowego. Z drugiej strony udana akcja na czwartym downie może całkowicie zmienić przebieg spotkania.
Jak downy łączą się z przyłożeniem?
Celem serii ofensywnej może być zdobycie pierwszego downu, ale najwięcej daje wejście z piłką do pola punktowego rywali. Touchdown to sześć punktów. Można go uzyskać przez bieg zawodnika z piłką albo złapanie podania w polu punktowym.
Po przyłożeniu drużyna wykonuje podwyższenie. Celne kopnięcie przynosi jeden punkt, więc typowa akcja kończy się dorobkiem siedmiu punktów. Zespół może też spróbować dwupunktowego podwyższenia, czyli ponownej akcji ofensywnej z niewielkiej odległości od linii bramkowej.
Do zdobycia punktów nie zawsze prowadzi długa seria downów. Obrona może przechwycić podanie, odzyskać zgubioną piłkę albo oddać wykop do pola punktowego. Takie akcje również mogą zakończyć się touchdownem.
Jak kary wpływają na liczbę downów?
Faul nie zawsze oznacza utratę próby. W wielu sytuacjach sędziowie przesuwają piłkę o określoną liczbę jardów, a down zostaje powtórzony. Rodzaj przewinienia i miejsce jego popełnienia decydują o tym, czy drużyna zyskuje lub traci pozycję.
Niektóre kary powodują automatyczne przyznanie pierwszego downu. Dotyczy to między innymi wybranych przewinień obrony. Inne naruszenia mogą doprowadzić do utraty downu przez atak albo doliczenia kary do wyniku poprzedniej akcji.
Co oznacza „and goal”?
Określenie goal pojawia się wtedy, gdy drużyna znajduje się w odległości mniejszej niż 10 jardów od pola punktowego. Atak nadal ma określoną liczbę prób, lecz nie musi już zdobywać pełnych 10 jardów. Jego zadaniem jest przekroczenie linii bramkowej.
Przykład: second and goal oznacza drugą próbę, podczas której zespół może zdobyć przyłożenie. Jeśli akcja zakończy się bez punktów, pozostaje third and goal, a potem fourth and goal.
Jak wygląda seria downów na przykładzie?
Załóżmy, że atak rozpoczyna z własnej linii 25. jarda. W pierwszej akcji zdobywa cztery jardy, więc pozostaje second and six. Następny bieg przynosi trzy jardy. Przed trzecią próbą drużyna potrzebuje jeszcze trzech jardów do uzyskania pierwszego downu.
Podanie na sześć jardów kończy serię sukcesem. Piłka przekracza linię do zdobycia, dlatego zespół wraca do first down. Liczenie zaczyna się od początku, nawet jeśli całe trzy akcje dały łącznie tylko 13 jardów.
Właśnie ten system odróżnia futbol amerykański od wielu innych gier zespołowych. Każdy down ma określony cel, a decyzja o biegu, podaniu lub wykopie wynika z aktualnego dystansu, wyniku i czasu pozostałego do końca spotkania. W europejskich rozgrywkach, w których występują między innymi Panthers Wrocław, te podstawowe zasady pozostają takie same jak w NFL.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Ile prób (downów) ma drużyna w futbolu amerykańskim, aby zdobyć 10 jardów?
Drużyna ma cztery próby, by przesunąć piłkę o co najmniej 10 jardów i zdobyć nowy komplet akcji.
Co się dzieje, gdy zespół przekroczy wymagalne 10 jardów?
Gdy zdobycie 10 jardów uda się w trakcie serii, otrzymuje nowy first down i licznik prób zaczyna się od początku.
Co oznacza komunikat typu „third and five”?
To trzeci down i pięć jardów pozostałych do osiągnięcia kolejnego pierwszego downu.
Co się stanie po czterech nieudanych próbach ofensywnych?
Jeśli w czterech akcjach nie osiągnięto linii do zdobycia, następuje turnover on downs i przeciwnik przejmuje piłkę w miejscu zatrzymania.
Dlaczego trenerzy często decydują się na punt na czwartym downie?
Punt zmniejsza ryzyko utraty piłki blisko własnej strefy punktowej, przesuwając przeciwnika dalej od pola bramkowego.
Jak czwarty down wiąże się z próbą zdobycia punktów?
Na czwartym downie drużyna może spróbować podania, biegu lub kopnięcia; udany field goal daje trzy punkty, lecz nie przyznaje nowego zestawu downów.
Co oznacza „and goal” i jak wpływa na potrzebny dystans?
And goal występuje gdy zespół jest bliżej niż 10 jardów od linii bramkowej; celem staje się przekroczenie tej linii, a nie zdobycie pełnych 10 jardów.
