Okładziny hamulcowe to warstwa materiału ciernego, która podczas hamowania dociska się do powierzchni roboczej i spowalnia obracające się koło. Nie są całym podzespołem, lecz jego częścią. W hamulcach bębnowych znajdują się na szczękach hamulcowych, natomiast w hamulcach tarczowych podobną funkcję pełni materiał cierny klocków hamulcowych.
Czym są okładziny hamulcowe?
Okładzina cierna powstaje z mieszanki materiałów zaprojektowanej tak, aby zapewniała odpowiednie tarcie, odporność na temperaturę i możliwie równomierne zużycie. W układzie bębnowym jest przymocowana do szczęki hamulcowej. Po naciśnięciu pedału hamulca szczęki rozsuwają się i dociskają okładziny do wewnętrznej powierzchni obracającego się bębna.
W języku potocznym określenie „okładziny hamulcowe” często oznacza całe szczęki z zamocowanym materiałem ciernym. Technicznie okładzina jest jednak tylko warstwą odpowiedzialną za tarcie. W hamulcach tarczowych jej odpowiednikiem jest materiał cierny znajdujący się na klocku, ale nie należy utożsamiać klocka z okładziną.
Okładziny a klocki hamulcowe – jaka jest różnica?
Najprostszy podział wynika z rodzaju hamulca. Okładziny kojarzy się przede wszystkim z układem bębnowym, a klocki z układem tarczowym.
| Cecha | Okładziny na szczękach | Klocki hamulcowe |
|---|---|---|
| Układ | Hamulec bębnowy | Hamulec tarczowy |
| Miejsce pracy | Wewnątrz bębna | Po obu stronach tarczy |
| Sposób działania | Szczęki rozsuwają się i dociskają okładziny do bębna | Zacisk dociska klocki do obracającej się tarczy |
Oba rozwiązania mają ten sam cel, ale różnią się budową i sposobem przenoszenia siły. Części należy dobierać do konkretnego typu układu hamulcowego, a nie stosować nazw „okładzina” i „klocek” zamiennie.
Jak działają okładziny hamulcowe?
Po naciśnięciu pedału hamulca siła kierowana jest do mechanizmu, który dociska materiał cierny do bębna lub tarczy. Powstające tarcie ogranicza ruch obrotowy koła. W efekcie energia kinetyczna poruszającego się pojazdu zamienia się głównie w ciepło odprowadzane do otoczenia.
Skład materiału ciernego wpływa na siłę hamowania, odporność na wysoką temperaturę, hałas i tempo zużycia. Stosuje się między innymi mieszanki organiczne, półmetaliczne i spieki metaliczne. Współczesne materiały są bezazbestowe, a ich receptura może zawierać wiele składników pełniących funkcję spoiwa, wypełniacza, substancji ściernych i smarujących.
Podczas intensywnego hamowania temperatura rośnie. Jeżeli materiał cierny lub pozostałe elementy układu nie odprowadzają ciepła wystarczająco sprawnie, może dojść do spadku skuteczności hamowania, czyli fadingu. Dlatego sama grubość okładziny nie wyczerpuje oceny jej stanu. Znaczenie mają także bęben, szczęka, sprężyny, regulator oraz cylinderki.
Jak rozpoznać zużycie okładzin?
Zużycie materiału ciernego jest naturalne, ale jego objawów nie należy ignorować. Kontrola całego układu jest szczególnie ważna, ponieważ podobne symptomy mogą powodować także uszkodzenia bębna, tarczy, zacisku albo mechanizmu rozpierającego. Niepokój powinny wzbudzić:
- Piski, szuranie lub metaliczne odgłosy podczas hamowania.
- Wydłużona droga hamowania albo wyraźny spadek skuteczności hamulca.
- Zmiana odczucia na pedale, w tym jego nadmierna miękkość.
- Wibracje, ściąganie pojazdu lub nierównomierne hamowanie.
Wystąpienie takich objawów wymaga sprawdzenia samochodu w serwisie. Wymiana samych okładzin bez oceny bębna i pozostałych elementów może nie usunąć przyczyny problemu. Po montażu nowych części materiał cierny powinien również dopasować się do powierzchni współpracującej, dlatego przez pewien czas należy unikać gwałtownych hamowań, o ile zalecenia producenta nie stanowią inaczej.
Okładzina hamulcowa jest materiałem ciernym, a nie nazwą całego elementu. W bębnie pracuje na szczęce, a w układzie tarczowym podobny materiał znajduje się na klocku. Ponieważ oba rozwiązania decydują o bezpieczeństwie, niepokojące dźwięki lub zmiana zachowania pedału hamulca powinny prowadzić do szybkiej kontroli układu.
